यो भ्रम त्यागिदिनुस् कि 'होलिस्टिक थेरापी' (Holistic Therapy) अर्थात् समग्र उपचारको क्षेत्रमा महिलाहरू मात्र अब्बल हुन्छन्।
एक स्पा ट्रेनरको रूपमा मैले तालिम दिएका अधिकांश पुरुष विद्यार्थीहरू आज निकै आत्मविश्वासी छन् र पाँचतारे होटलका स्पाहरूमा कार्यरत छन्। यसै वर्षको सुरुवातमा मैले विभिन्न पाँचतारे र 'बुटीक' होटलका तीनजना स्पा म्यानेजरहरूलाई भेटेँ; उहाँहरू सबै पुरुष हुनुहुन्थ्यो र आफ्नो क्षेत्रमा निकै पोख्त हुनुहुन्थ्यो। त्यसैले, म ठोकुवाका साथ भन्न सक्छु कि मसाज थेरापिष्टको रूपमा पुरुषहरूका लागि अगाडि बढ्ने र एउटा सुनौलो भविष्य बनाउने प्रशस्त अवसरहरू छन्।
अक्सर सोधिने एउटा मुख्य प्रश्न के छ भने— "एक पुरुष भएको नाताले अर्को पुरुषबाट मसाज लिनु मलाई सहज लाग्दैन।" धेरैजसो पुरुष ग्राहकहरूले पुरुष थेरापिष्ट नै रोज्न नचाहने भएकाले पनि व्यावसायिक क्षेत्रमा पुरुष थेरापिष्टहरूलाई सुरुमा ग्राहक पाउन केही कठिनाइ हुने गरेको देखिन्छ।
तर, खेलकुद क्षेत्र) लाई हेर्नुभयो भने त्यहाँ धेरैजसो थेरापिष्टहरू पुरुष नै हुनुहुन्छ। यदि तपाईं यो पढ्दै हुनुहुन्छ भने, यसले करियरको एउटा नयाँ बाटोतर्फ संकेत गरिरहेको छ।
मेरो जवाफ एकदमै सरल छ:
पहिलो कुरा, मसाजको सीप हुनु भनेको आजको समयमा उच्च माग भएको दक्षता हासिल गर्नु हो। एस्थेटिक्स इन्टरनेशनल प्रोफेसनल एकेडेमी (AIPA) बाट स्नातक गरेका विद्यार्थीहरूलाई रोजगारीको कहिल्यै समस्या भएको छैन। वास्तवमा, हाम्रो हेरिटेज स्पा मा कार्यरत पुरुष थेरापिष्टहरूका 'डिप टिस्यु(Deep Tissue) र 'थाई मसाज'का लागि आफ्नै स्थायी र बफादार ग्राहकहरू हुनुहुन्छ।
दोस्रो कुरा, पुरुषहरूको शारीरिक बनावट स्वभावैले बलियो हुन्छ। यही शारीरिक शक्ति र सही 'पोस्चर' (तौल मिलाउने तरिका) को प्रयोग गरी पुरुष थेरापिष्टहरूले मांसपेशीको गहिराइसम्म बुढी औंला, हातका जोर्नी र पाखुराको सहायताले राम्रो दबाब दिन सक्छन्। सही प्रविधि प्रयोग गर्दा एक पुरुष थेरापिष्टले कुनै विश्राम बिना लगातार २ घण्टासम्म प्रभावकारी रूपमा सेवा दिन सक्छन्। यसका लागि तपाईंलाई सही मसाज प्रविधि सिकाउने एक कुशल मार्गदर्शक (Mentor) को आवश्यकता पर्दछ। यस्तो दक्षता भएमा दैनिक ४ देखि ५ जना ग्राहकलाई सजिलै सेवा दिन सकिन्छ।
“"मेरो अनुभवमा, पुरुष मसाज थेरापिष्टहरू सामान्यतया मांसपेशीको भित्री तहसम्म (Deep-tissue) राम्रो दबाब दिन सक्षम हुन्छन्।”
तेस्रो कुरा, एकेडेमीमा ५० वर्षभन्दा माथिका पुरुष विद्यार्थीहरूले समेत भर्ना भई 'स्वीडिस मसाज' सिकेर प्रमाणपत्र हासिल गर्नुभएको रेकर्ड हामीसँग छ। त्यति मात्र होइन, ५० वर्ष नाघ्नुभएकी महिला विद्यार्थीले पनि 'स्वीडिस फेसियल ट्रिटमेन्ट' मा स्नातक गर्नुभएको छ।
उहाँहरूका आफ्नै व्यक्तिगत उद्देश्य र योजनाहरू होलान्, तर एक स्पा प्रशिक्षकको नाताले म उहाँहरूको यो लगाव, सिक्ने इच्छा र धैर्यताको उच्च कदर गर्दछु।"
“हरेक परिवारमा, कम्तीमा एकजना व्यक्ति थेरापिष्ट हुनुपर्छ।"
पुरुष थेरापिष्टहरूका लागि ध्यान दिनुपर्ने मुख्य कुराहरू यस प्रकार छन्:
व्यावसायिक दृष्टिकोण (Professional Attitude): आफूलाई एक 'थेरापिष्ट'को रूपमा परिचय दिनुहोस् र उनीहरूलाई तपाईंले ढाडको दुखाइ, मांसपेशीको पिडा कम गर्न र तनावमुक्त मसाज दिन सक्नुहुन्छ भन्ने कुरा बताउनुहोस्। तपाईंको नैतिक र मर्यादित व्यवहारले जुनसुकै उमेर वा लिंगका ग्राहकलाई प्रभाव पार्नेछ। आफ्ना हातहरूमा 'निको पार्ने शक्ति' (Healing hands) छ भन्ने कुरा प्रमाणित गर्नुहोस्। तपाईंको व्यावसायिक शैलीले मसाज सुरु हुनुअघि नै ग्राहकको २०% तनाव कम गरिदिन्छ।
सकारात्मक सञ्चार (Positive Communication): आफ्नो वरिपरिको वातावरण सधैं सकारात्मक राख्नुहोस्। आफूलाई कसरी प्रस्तुत गर्ने भन्ने कुरामा ध्यान दिनुहोस्। ग्राहकसँग बोल्ने सुरुका पाँच शब्दहरू सकारात्मक ऊर्जा पैदा गर्न निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। यदि 'रिसेप्सनिष्ट'ले तपाईंलाई ग्राहकसम्म पुर्याउनुभएको छ भने, ग्राहकलाई तपाईं सुरक्षित हातमा हुनुहुन्छ भन्ने महसुस गराउनुहोस्। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, आफ्नो उपस्थितिले कसैलाई पनि असहज महसुस हुन नदिनुहोस्।
व्यावसायिक स्पा वातावरण (Professional Spa Setting): आफ्नो स्पाको बनावट यस्तो राख्नुहोस् कि जोकोहीलाई पनि यो'पारिवारिक वातावरण जस्तो लागोस्। मेरो व्यक्तिगत अनुभवमा, प्राकृतिक र उज्यालो प्रकाश भएको रिसेप्सन देख्दा मात्रै पनि ग्राहकहरूले ५०% राहत महसुस गर्छन्। त्यहाँको चमक र सजावट देखेर नै उनीहरूले आफ्नो स्पा यात्रा कस्तो हुनेछ भनेर पूर्व-कल्पना गर्न सक्छन्—यही नै पहिलो प्रभाव हो। उनीहरूलाई थोरै समय शान्त पार्न हर्बल चिया दिनुहोस्, जसले गर्दा तपाईंले सोध्न र ग्राहकले आफ्नो समस्या वा चाहना खुलेर भन्न सकून्। दुवैले एक-अर्काको मनोविज्ञान राम्ररी बुझ्नु एकदमै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
कोठाभित्र आरामदायी ओछ्यान, सफा तन्ना (Linens), शुद्ध तेल, ओभानो भुइँ, सफा शौचालय र सुगन्धित एवं मधुर संगीतको वातावरण सुनिश्चित गर्नुहोस्।
मैले आफूले चिनेका वा सम्बन्ध गाँसेका हरेक व्यक्तिलाई भन्दै आएको कुरा यही मात्र हो।
रमेश अहिले विदेशमा स्पा म्यानेजरको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।
